Son dönemde yapay zekâ araçlarıyla birlikte sıkça duyduğumuz kavramlardan biri de MCP, yani Model Context Protocol. Özellikle ChatGPT, Claude, Cursor, Codex gibi araçların dış sistemlerle konuşması söz konusu olduğunda MCP adı daha çok karşımıza çıkıyor. Peki MCP nedir? API’den farkı nedir? Zaten elimizde API varsa yapay zekâ bu API’yi kullanarak istediğimiz işleri yapamaz mı? Bu soruyu basit bir örnek üzerinden açıklayalım. API nedir? API, iki yazılımın birbiriyle konuşması için tanımlanmış bir kapıdır. Mesela elimizde basit bir stok takip uygulaması olsun. Bu uygulamada ürünler, satışlar ve stok hareketleri tutuluyor. Bu sistemin API’sinde şöyle endpoint’ler olabilir: Bu API sayesinde başka bir yazılım…
BT Hayat Yazılar
Bugün 28 Mayıs 2026. Sevgili eşim Şahika ile yuvamızı kuralı bugün tam 20 yıl olmuş. Daha gezentigiller.com‘da son gününü yazamadığım bir haftalık Balkan turu gezimiz bizim 10. yıl kutlamamızdı ve sanki bir kaç sene önceydi gibi geliyor. Günler o kadar çabuk geçiyor ki. Bir büyüğümüzün dediği gibi yıllar ay gibi, aylar hafta gibi, haftalar gün gibi geçiyor artık. Zamanın bereketi kalmadı. Ömür geçip gidiyor. Eskiden böyle değildi, ama çok da eskiyi kastetmiyorum. Mesela 2008’de ilk arabamızı aldığımızda sadece 2 yıldır evliydik ve sanki o arabayı almakta çok gecikmiştik. Şimdiye çoktaaan almalıydık gibi gelmişti. O eski püskü Palio ile 10 saatte…
Ofiste de evde de geniş ekran kullanmayı seviyorum. Henüz hayalimdeki dashboard’u göremiyorum bu ekranda ama olsun. Ekran geniş olunca benim 47+ yaşındaki gözler artık menubar’daki saati göremez oldu. Ben de keşke şöyle dockta bir saat ikonu olsa, canlı bir ikon. Orda görsem saati diye düşündüm. Tabi düşünmemle VSCode açıp yapay zeka ile bunu hayata geçirmem herhalde bir iki dakikayı geçmedi. Biraz sonra tam istediğim gibi bir saat uygulamasına kavuştum. E bunu bu kadar yapmışken AppStore’a koysam mı diye düşündüm. Baktım başka benzer uygulamalar da var, o zaman bizim de olsun dedim. Fakat asıl zor kısım o zaman başlıyormuş. Tek tük…
Bu hafta memleketim Rize hakkında iki güzel videoya denk geldim. Bunlardan biri 138 yıllık tarihi bir köprüyle ilgiliydi. Rize’de Kale Mahallesi’nde yapılan bir yol çalışması sırasında tarihi bir köprü ortaya çıkarılmış. Köprü, sapasağlam bir şekilde toprağın altında kalmış. Aslında bu köprü, 1920’li ve 30’lu yıllarda çekilmiş Rize fotoğraflarında “Çıtağan Köprüsü” adıyla bilinen köprüymüş. 1960’larda yol kotunun yükselmesiyle buradan yol geçirilirken üzeri kapatılmış. Köprünün Osmanlıca kitabesine de ulaşılmış. Rizeli şair Şakir Agahi Efendi tarafından 20 Zilhicce 1305 (Miladi 1888) olarak tarihlenen bu kitabeden, köprünün Zırhzade Hacı İzzet Efendi adlı Rizeli bir esnaf adına, varisleri tarafından yaptırıldığı anlaşılıyor. Hacı İzzet Efendi’nin Bağdat’ta…
Zaman ne çabuk akıp gidiyor. 2015’te başladığımız yolculuğun üzerinden 11 sene geçmiş bile. Bu kadar zaman içerisinde 1 milyon 660 bin ödünç alma işlemi Kitapi üzerinden yapıldı! Bu daha anlaşılır bir ifadeyle her gün ortalama 400+ kitap alışverişine denk geliyor. İnşallah bu 400’ün yanına bol bol sıfırlar koyabildiğimiz nice senelere ulaşırız.
Yapay zeka sağolsun, sayesinde belki orijinalliğimiz azaldı ama üretkenliğimiz arttı! Hep içimde uhde kalan ve yıllar önce deneyip 4 ayrı sezonda 100+ karikatürünü kendi çapımda karaladığım Karakuyruk karakterimi yeniden AI destekli olarak geri döndürüyorum. ChatGPT ile iki ay önce öylesine denemeler yaparken önce kendi orijinal çizimlerimi GPT ile daha “orantılı, düzgün” hale getirmekle başladım. Fakat yapmışken neden “daha güzel” çizilmiş bir karikatür deneyimi olmasın ki dedim ve GPT ile Karakuyruk’u belli bir olgunluğa getirdik. Ondan sonra bazı eski karikatürleri bu yenilenmiş Karakuyruk’la GPT’ye çizdirmeye başladım. Tabi tek promptla istediğim noktaya ulaşamıyordum ama yine de benim kargacuk burgacık çizgilerimden çok daha…
Baştan söyleyeyim. Bu yazı orijinal olarak Hasan Civelek’in kalemindendir. ChatGPT’ye iki kere denettirdim, benim duygularımla yazamadı bu konuyu. O nedenle kendim kaleme almaya karar verdim. AI sayesinde kendimi 10 kaplan gücünde hissedip her gün bir başka side-project yaptığım o anlardan birinde kendimi CoPilot ile chat yaparken buldum. Aslında ChatGPT’den duyduğum OpenRoute’u denemek için kollarımı sıvamıştım. OpenRoute en kaba tabiriyle ücretli popüler AI API’lerine ayrı ayrı para verip ayrı api-key’leri yönetmektense tek ona para verip onun içinden o modelleri seçmenizi sağlayan bir platform. Hazır ona para vermişken kod yazdırmak için ödediğim diğerlerinin planlarını iptal ediyordum yeniden yeniden ödeme almasınlar diye. Sıra…
Yapay zeka ile alakalı yazılar artacak gibi duruyor. Hazır henüz çok yol katetmemişken benim gibi sıfırdan öğrenecekler için yapay zekanın kendi dilinden AI Terminolojisi hazırlayalım dedik. Şunu hemen belirteyim: Bu yazıyı Claude ile birlikte hazırladım. Zaten konunun ruhuna uygun, değil mi? Terminolojiyi de en iyi o açıklar. Generative AI nedir? Her şeyin başladığı üst başlıkla başlayalım. “Generative AI” — Türkçesiyle “üretici yapay zeka” — bir şey veriyorsun, başka bir şey üretiyor. Metin veriyorsun, metin üretiyor. Metin veriyorsun, görsel üretiyor. Ses veriyorsun, metne çeviriyor. Bu kadar basit. ChatGPT, Claude, Midjourney, Suno, Sora… hepsinin ortak paydası bu: bir girdi alıyorlar, bir çıktı…
Uzun süredir aklımın bir köşesinde duran bir şeyi sonunda hayata geçirdim: Bir kaç ay önce TurkNet’in 1000 mpbs download 1000 mpbs upload hizmetini almaya başladığım gün “ofis bilgisayarı” olarak ofiste tuttuğum M4 Mac Mini’yi sıfırlayıp bir “web server” haline getirmiştim. 30+ irili ufaklı blog ve web sitesini host etmek için gayet iyi olsa da yeni duyduğum CloudPanel’in de gazıyla Hetzner’a bir sunucu daha açıp bu ufak hostingleri oraya geri koydum. CloudPanel kadar sevindiğim diğer husus; bu sitelerin çoğu WP olduğu için hepsini birden yönetecek bir eklenti varmış. Onu da kurup 20 yılda sayısı 30’a yaklaşan blogları tek yerden yönetmeyi anca…
Son zamanlarda fark ettiğim bir şeyi yazmak istiyorum: Ben yapay zekayı sandığımdan çok daha fazla kullanıyormuşum. Hani “arada açıp bir şey soruyorum” seviyesinde değil bu; neredeyse günün içine görünmeden yayılmış, yaptığım işlerin doğal bir parçası haline gelmiş. İlginç olan şu ki, bu geçiş çok ani olmadı. Yavaş yavaş oldu ve ben bunun farkına ancak geriye dönüp baktığımda vardım. İlk temas tabii ki ChatGPT ile başladı. Muhtemelen çoğumuz gibi ben de ilk çıktığı zamanlardan beri kullanıyorum. Başta merak, sonra alışkanlık, sonra da bağımlılığa yakın bir ilişki… Bugün geldiğim noktada ChatGPT benim için bir araçtan çok daha fazlası. Bazen bir danışman, bazen…