kitapi_logoBir proje belli bir olgunluğa gelmeden ondan bahsedince mutlaka bir aksilik çıkıyor, projeyi sonlandıramıyorum. O nedenle Kitapi‘den bahsetmek için 3 ay bekledim.

Yeri gelmişken “proje” tabirini sevgili Dr. Hakkı Öcal’dan duyduğum haliyle burada zikredelim. Malum herşeye “proje” demeye pek bir alıştık: Proje, kafanda tasarladığın şeyin kağıda kaleme dökülmüş haline denir, yoksa aklına gelen her düşünce proje değil, “fikir”dir.

Kitapi, Anadoludaki bütün okulların kütüphanelerinde ücretsiz kullanılmak üzere gönüllü olarak yazmaya başladığımız bir otomasyon programı. İnternet ya da meşhur tabiri ile “bulut” tabanlı olduğu için kurulum gerektirmez ve internet+tarayıcı olan her bilgisayarda tablette ya da akıllı cep telefonunda çalışabilir.

Projeyi “Sosyal Kütüphane Yazılımı” olarak adlandırıyoruz. Çünkü klasik bir otomasyondan ziyade kullanıcıların da işin içinde olduğu, sosyalleşebileceği bir mecra haline getirmeyi planlıyoruz. Şöyle ki; üyeler kütüphaneden ödünç kitap almakla kalmayacak, okudukları kitaplar hakkında yorum yapıp puan verebilecek, kendi kütüphanelerinden veya başka kütüphanelerden üyeleri takip edip ne okuduklarına bakabilecek, bunlar hakkında yorum yapabilecekler. Aradıkları kitapları kendi kütüphanelerinde bulamazlarsa başkalarını kontrol edebilecek, kütüphanedeki eserlerin bilgilerinin güncel tutulmasına yardımcı olabilecekler. Sisteme katkıda bulundukları ve üyelerle etkileşime geçtikleri ölçüde puan kazanacaklar ve çeşitli başlıklar altında birbirileri ile yarışabilecekler.

Screen Shot 2015-06-30 at 04.31.37

Yazılımı kullanacaklara kolaylık olması açısından sistemdeki tüm eser ve üyelere özel birer karekod (QR Code) verdik. Bunları kütüphane standartlarına uygun etiketleri de içerecek şekilde küçük etiketler halinde kitaplara yapıştırabilmelerini sağladık. Üye kartları için de benzer bir yapı tasarlıyoruz. Bu karekodları okuyacak cihazlar belki şimdilik biraz pahalı ama bir cep telefonu uygulaması ile dahi bu sorun ortadan kalktığı için sıkıntı olmuyor. Kitapi’deki karekod sistemi, okuyacak cihaz olmasa dahi 6-7 karakterlik verilerle iş yaptığı için elle yazmak dahi marketteki koca barkodu yazmaktan daha kısa sürüyor. Fikir vermesi açısından daha ilk başlarda çektiğimiz örnek videoyu aşağıdan izleyebilirsiniz.

Kitapi’nin bir de şu özelliği var; yazılımı hazırlamaya başladığımızda internetten kitap datası (eser adı, yazarı, çevirmeni, yayınevi, basım yılı, basım yeri vb.) bulup her kütüphanenin erişebileceği ortak bir katalog olarak sisteme yükledik. Sadece 640 kitaplık küçük bir kaynak bulabildik. Bu kataloğu artırmak için kaç kütüphaneye ricada bulunduysak da bize  yardımcı olmak istemedi. Bunların arasında Bahçeşehir Üniversitesi de var malesef. Belki bu satırları okuyan bir ilgili çıkıp bu ayıbı örter diye mahsus isim veriyorum. Bu kataloğumuz 640 kitapla başladı ama pilot kütüphanemiz her yeni kitap eklediğinde bu kataloğumuz büyüyor. Böylece her yeni kitap eklendiğinde bir başka kütüphane o eserin datasını kullanmak istediğinde önüne hazır geliyor.  Şuanki katalog değerimiz 1748.

Yavaş yavaş duyurmaya başladığımızda ilk ses İhlas Kolejlerinden geldi. Oradaki tanıdıklarımız sosyal medyadaki bir iki mesajımızı görüp projemizi incelemeye koyuldular. Eğer beğenirlerse yaklaşık 5000 kitaplık data bizleri bekliyor :)

Kitapi belli bir seviyeye gelene kadar sunucu hizmetlerini biz üstlendik, sonrasında ise çalıştığım firma (Ubit) bu masrafları karşılamaya gönüllü oldu. 11 Yıldır eğitim kurumu otomasyonları yazan firmamdan bu kibarlığı bekliyordum zaten :) Burdan da bir kez daha teşekkür etmiş olayım.

Projeyi PHP Laravel Framework + Bootstrap ile kodladık, henüz bitmedi tabi. Laravel’i yeni öğrendiğim için zaten hevesliydim ama bilhassa içerisinde yer alan veritabanı modülü Eloquent ORM (object relational mapping – nesneleri ilişkilerine göre eşleştirme diyebiliriz) beni benden aldı! Sizi subquery’lerden, view’lardan, join’lerden kurtarıyor. Enerjinin korunumu kanunu gereği bir yerden kazanç olunca belki performansdan kayıp oluyordur ama çeşitli cache (ön bellekleme) mekanizmaları ile bunun üstesinden gelmek mümkün.

İki cümle ile durumu örneklemeye çalışayım da benim gibi sonradan görenlerin çenesi açık kalsın:

$uye=Uye::find(1234);
echo $uye->okul->kutuphane->kutuphane_adi

gibi bir tabir kullandığınızda $uye nesnesinden okulu, ordan kütüphaneyi buluyor. Kütüphane objesinden de istediğiniz sutunu elde edebiliyorsunuz.

Sıkılmayacaklar için Kitapi’nin biraz da hikayesinden bahsetmek istiyorum.

3-4 ay evvel eşimin memleketi Gönen’e gitmiştik. Kıymetli yazarlarımızdan Ömer Seyfettin burada doğduğu için belki ona ait osmanlıca yazılmış nüshalar bulabilirim ümidiyle onun ismiyle anılan Gönen’deki tek kütüphaneye gittim. Mütevazi bir kütüphaneydi. Biraz dolanıp bir şey bulamayınca girişte bilgisayar başında duran personele meramımı anlattım. Önünde bilgisayar olduğu için ordan bakıp yardımcı olabilir diye düşündüm. Meğer o bilgisayarda kitapların kaydı tutulmuyormuş. Sadece biri bir kitap almak istediğinde buna dair bir bilgi yazılıyormuş.

Bu cevaba bir okuyucu olmanın yanısıra programcı olarak daha çok üzüldüm ve kaç para ulan bi flüt dercesine kendime kızdım. Eskiden olsa ordan çıkıp eve varmadan kafamda veriyapısını, kullanıcı tiplerini vs çoktan oluşturmuş, memlekete dönmeden de koda başlamıştım. Ama yaş gereği “dur hemen atlama, belki birileri çoktan yazmıştır yahut sabret belki bir başka sebep daha çıkar, o zaman daha sağlam bir nedenin olur” diye telkinlerde bulunup gazımı aldım..

Eve dönünce ilk işim e-okul gibi kütüphaneler için de ortak bir sistemin olup olmadığını araştırmak oldu. Koha, To-Kat, Yordam gibi şeylerle karşılaştım. Bunlardan bilhassa Koha aslında tam benim düşündüğüm işi yapmak üzere hazırlanmış yabancı kökenli, açık kaynak kodlu bir yazılım. Devlet bünyesinde birileri bunu alıp pek çok il kütüphanesi için uyarlamış bile. Fakat incelediğimde bu listedekilerin çoğu çalışmıyor hata veriyordu. Örneğin Rize Kütüphanesi bu yazıyı yazdığım esnada dahi çalışmıyor durumda. Ayrıca bunlar resmi il kütüphaneleri idi. Bunların dışında yazılıma muhtaç okul kütüphaneleri de vardı. Öte yandan Koha’nın görünüşü hiç hayalimdeki gibi değildi. Bu nedenle kütüphane otomasyonu fikrini komple rafa kaldırmadan ikinci bir sebep daha ortaya çıkana kadar bekletme kararı aldım.

Çok geçmeden, bir iki hafta sonra o ikinci sebeple yani Bursa Nilüfer’de Hasanağa Şehit Piyade Er Kadir Çavuşoğlu okulunda Türkçe öğretmenliği yapan kuzenimle telefonda konuşuyordum. Sağolsun sık sık okulda yaptıkları etkinliklerden bahseder. Son yaptıkları iş tam bana göreydi. Okulun kapalı kütüphanesini derleyip toparlayıp tekrar canlandırmışlar, cocukları da üye yapmışlardı. Bizim Şahika Hanım grafiker olduğu için bizden üye kartlarının tasarımı konusunda yardım istiyordu. Kütüphane kayıtlarını defterde tuttuklarını anladığım an dayanamayıp baklayı ağzımdan çıkardım. Kütüphaneler için otomasyon yapmayı düşündüğümüzü, gönüllü pilot okul olup bu işe destek verirlerse seve seve yapabileceğimizi anlattım. Ve böylece başlamış olduk.

IMG_1677

IMG_1819

Tabi kafada kırk tilki dolaştırıp kuyruklarını birbirine yani bizim Şahika Hanım’a değdirmeden iş yapmak maharet istiyor. “Zaten bilmem kaç işle uğraşıyorsun, bir de buna bulaş.. O bilgisayar hani az kullanılacaktı..” gibi kocasının sağlığını düşünen müşfik eş darbelerine maruz kalmamak için “ofiste kırk tane stajyer var (3) bu işi stajyerlere veririm, onlar kodlar, ben sadece yönlendiririm” diyerek işi kafadan bağladım. Yalan değil, ben de tam böyle düşünüyordum aslında. Laravel’i öğrenip, bir iki modül yazıp, gerisini de alın cocuklar devam edin diye onlara bırakacaktım. Ama stajyerler benden önce bırakıp kaçtı. Vizeydi finaldi derken hepsi dağıldı, kodlarla başbaşa kaldım. Sağolsun içlerinden birine bir tanecik olsun vazife verebildim. Sonra o da sırra kadem..

Pişman mıyım? Tabi ki hayır :) Laravel’le PHP’li eski güzel günlerime geri döndüm resmen. Ofisteki diğer arkadaşlar da çok yardımcı oldu. İsimlerini web sitesinin en nadide yerinde sergileyeceğim inşallah.

Kitapi’ye Milli Eğitim’in sitesinden bulduğumuz bütün okulları il il ekledik. Şuan giriş sayfasındaki Facebook butonu üzerinden zahmetsizce giriş yapıp sonrasında okuduğunuz -veya bir zamanlar okumuş olduğunuz- okulu seçip devam edebiliyorsunuz. Ama canlı data görmek isterseniz yukarıda bahsettiğimiz pilot okulumuzu seçebilirsiniz. Kitapi’nin “Kütüphane Sorumlusu” tarafından kullanılacak kısmı %90 bitti gibi, üye kayıtları, eser kayıtları, excel’den eser import etme, eserler için etiket basma, ödünç, teslim  ve uzatma işlemleri çalışıyor. Sadece raporlar ve istatistikler bekliyor. “Öğrenci” olarak yapabilecekleriniz ise şimdilik kayıtlı eser ve üye verilerini görmek, üyeleri takip edebilmek ve tabi ki profil bilgilerinizi güncelleyebilmekten ibaret. Gerisi gelecek inşallah.

Projemize sosyal medyadan desteklerinizi bekliyorum. Etrafınızda öğretmen tanıdıklarınız mutlaka vardır. Böyle bir ihtiyaçları varsa lütfen iletişim kurmaktan çekinmesinler. Kitapi tanıtım sayfasının en altında iletişim formu bulunuyor.

Buraya kadar zahmet edip okuduysanız “ayrıca” teşekkür ederim :) Eğer kendinizi iyi hissettirecekse ben en az 4 kere okuyorum :))) Yine de yazım hatalarına engel olamıyorum.

NOT: Kitapi en azından otomasyon konusunda çalışır hale gelir gelmez Gönen’deki kütüphaneyi arayıp mevzuyu uzun uzun anlattım. Bu projeye onların vesilesi ile başladığımı da söyledim. Telefondaki bey sağolsun kibar bir şekilde muamele etti, bütün anlattıklarımı sabırla dinledi. Fakat bir iki hafta önce zorunlu olarak Koha’ya geçtiklerini söyledi.

IMG_1822

Ücretsiz Sosyal Kütüphane Yazılımı: Kitapi
Tagged on:                     

8 thoughts on “Ücretsiz Sosyal Kütüphane Yazılımı: Kitapi

  • 18 Temmuz 2015 at 1:08 am
    Permalink

    Ben de ufak bir problemimi çözmek için Python ile bir şeyler yapmaya koyulmuştum. Çözmeye çalıştığım sorun şuydu: Goodreads adlı servise kitaplarımı yüklemeye çalışıyordum. Goodreads’in mobil uygulamasındaki barkod okuyucu sayesinde bir kitabın barkodunu okuttuğumda kitabı bir veritabanından çekip benim kitaplığıma ekliyordu. Ancak bunu sadece yabancı kitaplara yapabiliyordu. Yerli kitapların ISBN’leri Goodreads’in veritabanında yoktu. Bir tane USB’den kullanılabililen barkod okuyucu buldum. Kitapların barkodunu okuttuğumda ISBN’lerini çekebiliyordu. Şunu yaptım: bu ISBN’leri toplukatalog.gov.tr sitesinin arama kısmına yazdırıp ilgili kitapların verilerini (kitap adı, yazar vs) çektim. Bu verileri de Excel dosyasına yazdırdım. Goodreads’e bu Excel tablosunu upload edebiliyoruz. Problem şu ki toplukatalog.gov.tr sitesinin sonuçları Türkiye’deki farklı kütüphanelerden veri çekiyor. Örneğin o kitap 20 kütüphanede varsa hepsini gösteriyor. Aralarından en üsttekini seçmeye çalışırken XPATH’lerinden oradaki texti okumayı bir türlü halledemedim zira geliştirme ortamımda sürekli sorunlar çıktı (Macbook’ta yüklü Python ve bazı kütüphanelerin yüklenmemesi, çakışması vs.) Yüksek seviye programlama tecrubem olmadığı için de bir türlü bu durumu aşamadım.

    Belki bu sisteme ISBN’e göre toplukatalog.gov.tr’den veri çekme işi yapılırsa sistemin veritabanı “veritabanını açacak gönüllü kütüphaneler”e gerek kalmadan büyütülebilir. Yani kullanıcı tabanlı veritabanı geliştirme.

    Ne yapılabilir?

  • 18 Temmuz 2015 at 2:39 am
    Permalink

    Bayram dönüşü bu mevzuya ivedilikle bakayım inşallah

  • 03 Eylül 2015 at 7:01 pm
    Permalink

    Yazıyı heyecanla sonuna kadar okudum :)

    Lakiin cümleler fazla mesleki gibi geldi bana, benim gibi kod-yazılım vs cahilleri için daha basit ve anlaşılır kısa bir açıklama daha bekliyorum dersem,bilmem yüzsüzlük etmiş olur muyum?

    Umuyorum bu güzel proje çok güzel yerlere gelir ve bütün okullar tarafından kullanılmaya başlanır. Yolunuz açık, kütüphaneniz bol kitaplı olsun.

  • 03 Eylül 2015 at 7:10 pm
    Permalink

    Çok teşekkür ederim. Tamam en kısa sürede böyle bir metin göndereceğim.

  • Pingback: PAPATYA PRENSES'iN DÜNYASI » Blog Archive » Kitapi – Bir Sosyal Kütüphane Yazılımı

  • 18 Kasım 2015 at 12:52 am
    Permalink

    Merhabalar,

    Öncelikle oluşturduğunuz yazılım için tebrik ediyorum.

    Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü bitirmiş birisi olarak(bölümümüz içinde kütüphanecilik, arşivcilik, enformasyon vs. alt dallar bulunmakta) projenize ilgi duyduğumu belirtmek isterim.

    Mesleki anlamda katkı sunmak, danışmanlık yapmak, gönüllü olarak projenin tanıtımını yapmak için eğer varsa ekibinizde yer almak ve elimden geldiğince mesleki bilgilerimi aktarmaya çalışmaktan memnuniyet duyacağımı belirtmek isterim.

    Ayrıca sizin de değindiğiniz KOHA Otomasyon Projesi hakkında şunları söylemek istiyorum:
    Şu an T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’ne
    bağlı 1.126 civarı Halk kütüphanesinde kullanılmakta olan bir otomasyon sistemidir.

    Bahsettiğiniz halk kütüphanesine sisteme geçiş aşamasında uğramışsınız sanırım :) . Mevcut sistemden önce de Milas Otomasyon Sistemi kullanılmaktaydı ancak kayıtlar merkezi bir yerde olmadığı ve genel istatistiki bilgiler veremediği için KOHA’ya göç programı başlatılmış ve 2 yıl gibi bir sürede tamamen geçilmiştir.

    Şuan koha.ekutuphane.gov.tr adresinden dilediğiniz kütüphaneyi seçerek arama yapabilirsiniz. Sonuç vereceğine eminim :)

    Ayrıca bu sistem üzerinden kayıtları MARC21 dediğimiz standart kodlarını çekebilecek bir modül hazırlanabilirse kolaylıkla bilgiler alınabilir sanıyorum.

    http://www.toplukatalog.gov.tr TO-KAT’da bir kitabın birden çok kaydı olduğu için ve kütüphaneler LC, DEWEY gibi birden çok sınıflama sistemi kullandığı için ya DEWEY kullanan bir kütüphaneyi baz alarak buraya bir modül yazacaksınız ya da KOHA’dan çekecek bir modül hazırlayacaksınız.

    Projeniz için tekrar tebrik ediyor, iyi çalışmalar diliyorum.

  • 18 Kasım 2015 at 1:18 am
    Permalink

    İsmail Bey, bu detaylı ve önemli yorumunuz için çok teşekkür ederim. KOHA’dan nasıl veri çekebiliriz, Marc21 nedir bu konularda sizinle görüşmek isterim. Projemiz henüz başlardayken Bilgi / Belge Yönetimi mezunu bir büyüğümüzle istişare edip yardım aldık. Dewey’i de ilk orada duyup hiç olmazsa ucundan kenarından bir standart yakalayalım istedik. Kitapi ile amacımız koca kelli felli devlet kütüphanelerini yahut il kütüphanelerini kotarmak değil tabi ki. Okullarımızdaki kütüphaneleri hak ettikleri, öğrencilerle etkileşime girebilecekleri bir yazılıma kavuşturmak istiyoruz. Kitapi bize başka kapılar da açıyor aslında.. Mesela öğreniyoruz ki pek çok okulumuzun -üstelik batıdaki okullar bunlar- kütüphanesi kapalı yahut hiç yok! Gayretli öğretmenlerimiz bir şeyler yapmak istiyor, zar zor uğraşıp kütüphane oluşturuyorlar.. Bu sefer kitap yok.. Hadi kitapları da inşallah yerel ve ülke çapındaki kampanyalarla toplayacağız inşallah, bu sefer bilgisayar yok! Yani maşallah yok yok :))) Kitapi ile inşallah bunlara da el atmayı düşünüyoruz. Gayret bizden gerisi Allahü Tealadan..

  • Pingback: Kitap okumayan stajyer dayak yer! | BT Hayat

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir